Рекурсия в Python

Программалашда рекурсия деган тушунча мавжуд бўлиб, у функциянинг ўз-ўзини чақиришидир.

Мисол . Ҳисобловчи билан оддий рекурсия

Келинг, рекурсия ёрдамида 1 дан 10 гача бўлган сонларни чиқарайлик:

pythoni = 1

def func():
  global i
  print(i)
  i += 1
  
  if i <= 10:
    func() # бу ерда функция ўз-ўзини чақиради
    
  func()

Келинг, бу код кандай ишлашини муҳокама килайлик.

Бизда i глобал ўзгарувчиси ва func функцияси мавжуд бўлиб, унинг ичида i ўзгарувчисининг киймати консолга чиқарилади, сўнгра унга битта қўшилади.

Агар бизнинг i ўзгарувчимиз 10 дан кичкина ёки тенг бўлса, функция яна чақирилади. i ўзгарувчиси глобал бўлгани учун, функциянинг ҳар бит янги чақирилишида унда олдинги чақириқда белгиланган i ўзгарувчисининг киймати бўлади.

Натижада, функция i 10 дан катта бўлгунгача ўз-ўзини чақириб туради.

Эътиборанг, бизнинг ҳолимизда функцияни if сиз ишга тушириб бўлмайди - агар бундай қилинса, функцияларнинг чексиз чақирилиши ҳосил бўлади.

Мисол . Ичма-ич рўйхат элементларини чиқариш учун рекурсия

Рекурсиялар кўпинча турли даражадаги ичма-ич рўйхатларни айланиб чиқиш учун қўлланилади. Бизда куйидаги рўйхат мавжуд деб фараз қилайлик:

pythonlst = [1, [2, 3], [[4, 5], [6, 7, 8, [9]]]]

Келинг, уни айланиб чиқадиган функция яратайлик. Унда аввал шарт бериш керакки, примитив бўлган элемент, яъни рўйхатдан олинган оддий сон, консолга чиқарилсин. Агар элемент объект бўлса, масалан ичма-ич рўйхат, у ҳолда функция ўз-ўзини чақирсин, яъни рекурсия содир бўлсин. Элемент турини текшириш учун isinstance функциясидан фойдаланамиз. Фақат бизнинг мисолимиз учун isinstance ning биринчи параметрига el ни, иккинчисига эса list турини ёзамиз:

pythondef func(lst):
  for el in lst:
    if isinstance(el, list):
      func(el)
    else:
      print(el)

Функцияни чақирганда ичма-ич рўйхатдан олинган барча сонлар қатори чиқади:

pythonfunc(lst) # 1, 2, ... 8, 9 ларни чиқаради

Мисол . Ичма-ич рўйхат элементлари билан амаллар бажариш учун рекурсия

Рекурсияларни ичма-ич рўйхат элементлари билан турли амаллар бажариш учун ҳам қўллаш мумкин. Бизда куйидаги рўйхат мавжуд деб фараз қилайлик:

pythonlst = [1, [2, 3], [[4, 5], [6, 7, 8, [9]]]]

Келинг, унинг барча элементларининг йиғиндисини оламиз. Бунинг учун функцияда res ўзгарувчисини эълон қиламиз, унга сонлар йиғиндиси тўпланади. Шартда белгилаймизки, агар элемент мураккаб объект бўлса, у func функциясининг параметрига тушиб, йиғиндига қўшилади. Бу шунни англатадки, элемент примитивга айлангунгача рекурсияда қолади. Ва у ҳолда у res га ёзилган йиғиндига оддийгина қўшилади:

pythondef func(lst):
  res = 0
  for el in lst:
    if isinstance(el, list):
      res += func(el)
    else:
      res += el
  return res

Келинг, функцияни чақириб, унинг натижасини консолга чиқарайлик:

pythonprint(func(lst)) # 45 ни чиқаради

Мисол . Рўйхатга тўплаш учун рекурсия

Рекурсия ёрдамида ичма-ич рўйхатларни битта бир ўлчовли рўйхатга ёйиш мумкин. Бизда куйидаги рўйхат мавжуд деб фараз қилайлик:

pythonlst = [1, [2, 3], [[4, 5], [6, 7, 8, [9]]]]

Келинг, функцияда бош res рўйхатини белгилаймиз, унга бошланғич рўйхат элементлари тўпланади. Кейин циклни ишга туширамиз ва шарт берамиз - агар элемент рўйхат бўлса, у extend метудига тушadi. Бу метод битта рўйхатнинг элементларини иккинчи рўйхатнинг охирига бириктиради, яъни ичма-ич рўйхат элементлари res рўйхатининг охирига тушadi:

pythondef func(lst):
  res = []
  for el in lst:
    if isinstance(el, list):
      res.extend(func(el))
    else:
      res.append(el)
  return res
  
print(func(lst))

Бажарилган код натижаси:

python[1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]

Амалий машқлар

Задание 1

Ихтиёрий даражада ичма-ич бўлган луғатнинг барча рақамли элементларини чиқаринг:

python{
  'a': {
    'b': 1,
    'c': 2,
    'd': {
      'e': 3,
      'f': 4
    }
  },
  'j': {
    'h': 5,
    'k': 6,
  },
  'l': 7
}
Задание 2

Олдинги машқдаги луғат элементларининг йиғиндисини топинг.

Задание 3

Олдинги машқдаги луғатнинг примитив элементлари рўйхатини олинг.